Lãi tiết kiệm quanh 6-7%, lạm phát gần 4,5%: tiền gửi ngân hàng của các bác đang lời hay lỗ thật?

Có một niềm tin tôi nghe hoài ở quán trà đá: "Để tiền trong ngân hàng dại lắm, lạm phát ăn hết lãi, cuối năm tính ra vẫn lỗ." Nghe thì đúng chất đời, nhưng tôi vừa lấy đúng số liệu công khai ra trừ nhau thì hoá ra tháng này nó chưa đúng — ít nhất chưa đúng với người gửi tiết kiệm bình thường.

Số thật: lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 12 tháng gửi tại quầy đầu tháng 10/2026 đang dao động khoảng 6,2–7,1%/năm tuỳ ngân hàng — MBBank 6,2%, Techcombank 6,6%, OCB và PGBank 6,7%, Bắc Á Bank 7,1%. Trong khi đó CPI (chỉ số giá tiêu dùng — đo mức tăng giá chung của những thứ người ta mua mỗi ngày, từ mớ rau đến tiền điện) bình quân 8 tháng đầu năm 2026 tăng 4,45% so với cùng kỳ năm trước. Lấy lãi suất trừ lạm phát — gọi là lãi suất thực, tức phần lãi còn lại sau khi lạm phát đã "ăn" một miếng — vẫn còn dương, khoảng 1,75 đến 2,65 điểm phần trăm mỗi năm tuỳ ngân hàng.

Nói thẳng: tiền gửi tiết kiệm của các bác hiện tại KHÔNG mất giá, nó đang lời thật. Chỉ là lời mỏng hơn cái các bác tưởng, và mỏng hơn nhiều so với hồi lãi suất từng chạm hai con số.

Lãi thực dương không có nghĩa gửi tiết kiệm là cách làm giàu. Nó chỉ có nghĩa: giữ tiền mặt trong ngân hàng, bác không bị thời gian ăn thịt mất — may ra còn được ăn lại một miếng nhỏ.

Cái niềm tin "gửi tiết kiệm là mất giá" không phải bịa ra vô căn cứ — nó đúng trong nhiều giai đoạn trước, và vẫn đúng nếu so lãi tiết kiệm với tốc độ tăng của vàng hay nhà đất, những thứ chạy nhanh hơn CPI rất nhiều. Nhưng đó là một câu hỏi khác: "tiền có theo kịp giá tài sản khác không", không phải "tiền có mất giá so với hàng hoá thông thường không". Gộp hai câu hỏi lại là lý do nhiều người thấy lãi tiết kiệm dương mà vẫn đinh ninh mình đang lỗ.

Tôi cũng từng đinh ninh thế. Mãi tới lúc ngồi mở file ra trừ số thật mới biết mình đang nói theo quán tính chứ chưa kiểm tra bao giờ — nghề viết chữ mà lười làm toán thì có ngày bị đúng cái bảng tính của mình nó vả cho tỉnh.

Ba điều cần giữ trong đầu trước khi áp con số này vào đúng sổ của nhà mình: 4,45% là lạm phát bình quân cả nước, nhà nào chi nhiều cho học phí hay viện phí có thể đang chịu mức tăng giá thật cao hơn số chung; lãi niêm yết trên là mức tại quầy, gửi online thường cao hơn 0,1–0,4 điểm %/năm; và đây là ảnh chụp đầu tháng 10/2026 — cả hai số đều sống, đổi theo tháng. Bài này không khuyên chọn ngân hàng nào, cũng không khuyên rút sổ tiết kiệm đi làm việc khác — chỉ giúp các bác tự trừ đúng con số, thay vì tin theo cảm giác.

Muốn biết chính xác phần mình, cách làm rất đơn giản: lấy đúng lãi suất ghi trên hợp đồng hoặc app ngân hàng của sổ đang gửi, trừ đi 4,45%, ra số dương là đang lời thật, số âm mới là lúc cần lo.

Ngồi thêm một chén

• Lấy ngay con số lãi suất sổ tiết kiệm nhà mình, trừ 4,45%, biết ngay mình đang ở phía nào của con số này.
• Tiền tiết kiệm phần lớn vẫn nên nằm trong vai "tấm đệm" — đọc thêm về quỹ khẩn cấp để biết nên để bao nhiêu ở đây trước khi nghĩ đến chỗ khác, và nếu hay quên chuyển tiền đều mỗi tháng, cách tiết kiệm tự động giúp khỏi phải nhớ.
• Nếu câu hỏi lớn hơn của nhà bác không phải "lãi thực bao nhiêu" mà là "tiền để thế nào cho một đời sống tài chính thong dong hơn", khoá học Tiền Không Phải Là Đích tôi gói lại đúng phần đó.

Nguồn dữ liệu tham khảo

• Lạm phát 8 tháng đầu năm 2026 — Vietstock
• Ba kịch bản lạm phát và mục tiêu kiểm soát CPI khoảng 4,5% năm 2026 — BNews
• Lãi suất gửi tiết kiệm kỳ hạn 1 năm của các ngân hàng, 10/2026 — Timo
• Lãi suất ngân hàng hôm nay 1/10/2026 — VietnamNet

Tác giả: Tư Trà · đến từ kênh YouTube Định cư Hà Nội.