Học một kỹ năng mới: con số đáng sợ không phải là mười nghìn giờ

Nhiều người bốn mươi tuổi đứng nhìn đứa cháu tập xe đạp, ngã cái đứng dậy tỉnh bơ, trong bụng thầm ước "giá mình cũng vô tư được vậy". Nhưng đến lượt chính mình định học cái gì mới — một cây đàn, một kiểu bơi, một công cụ AI đang rần rần — thì chân tay lại líu ríu, tự nhủ một câu quen thuộc: "thôi, già rồi, học làm gì."

Cái chặn tay nhiều người không phải vì kỹ năng đó khó, mà vì một con số vẫn được truyền miệng: muốn giỏi một việc phải đủ mười nghìn giờ. Nghe xong ai chẳng nản — mười nghìn giờ nghĩa là ngồi cày tám tiếng một ngày, liên tục hơn ba năm không nghỉ. Thời gian đâu, sức đâu.

Con số đó bị hiểu sai đúng vế quan trọng nhất. Nhà tâm lý học Anders Ericsson — người đưa ra khái niệm "luyện tập có chủ đích" (deliberate practice: luyện có mục tiêu rõ ràng và có phản hồi thật, khác hẳn lặp đi lặp lại một cách vô thức) — từng nói thẳng con số mười nghìn giờ chẳng có gì thần kỳ, đó là mức để leo lên đỉnh một ngành, kiểu nghệ sĩ violin hoà nhạc hay đại kiện tướng cờ vua. Còn để LÀM ĐƯỢC một việc — chơi vài bản nhạc cho vui, bơi hết một vòng hồ không đuối, dùng thạo một công cụ mới — ngưỡng thật thấp hơn nhiều. Tác giả Josh Kaufman, sau khi tự thử với vài kỹ năng của chính mình, đưa ra con số hai mươi giờ: đủ để từ chỗ không biết gì thành chỗ làm được, không còn vụng về.

Hai mươi giờ, chia nhỏ ra chỉ độ nửa tiếng một ngày trong một tháng rưỡi. Nghe đã dễ thở hơn hẳn mười nghìn giờ, phải không các bác?